మణిపూర్ దాదాపు ముప్ఫై లక్షల జనాభా కలిగిన ఈశాన్య భారతదేశంలోని రాష్ట్రం. ఇది మెజారిటీ మెయిటీ మరియు మైనారిటీ కుకీ తెగల మధ్య పోరాటంగా 2023 మే ప్రారంభం నుండి జాతి వివాదంలో చిక్కుకుంది.
మెజారిటీ మెయిటీకి "షెడ్యూల్డ్ ట్రైబల్ స్టేటస్" మంజూరు చేస్తూ, మైనారిటీ కుకీలకు సమానమైన ఆర్థిక ప్రయోజనాలు, ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు, విద్యలో కోటాను మంజూరు చేస్తూ ఇదే సంవత్సరం మార్చిలో కోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది. దీనితో నిరసనలు వెన్నంటి హింస చెలరేగాయి.
కుకీలు అధిక భాగం నివసించే కొండల్లో భూమిని కొనుగోలు చేయడానికి మెయిటీలకు అనుమతి లభించింది, దీనితో కుకీలలో వారి భూములు మాత్రమే కాక, ఉద్యోగాలు, ఇతర రాయతీలు, అవకాశాలు దెబ్బ తింటాయనే భయాలను పెంచింది. మణిపూర్లోని మరొక సమస్య మద్యపానం, మాదకద్రవ్యాల వినియోగం, తిరుగుబాటు. మూడు ప్రముఖ సామాజిక సమస్యలు చాలా పెద్ద ఎత్తున సమాజానికి నష్టం కలిగిస్తున్నాయి.
ప్రభుత్వ స్పందన:
హింస తీవ్రరూపం దాల్చినప్పటికీ, కేంద్ర ప్రభుత్వం నుండి స్పందన సరిగా లేకపోయింది. బిజెపి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, మెయిటీ కమ్యూనిటీ ఆధిపత్యం ఇచ్చి, కుకీ మైనారిటీలకి వ్యతిరేకంగా హింస ప్రేరేపింపబడేలా చేసి, మైతేయ్ గ్యాంగ్లను శిక్షార్హత లేకుండా చేయటం ద్వారా భాగస్వామిగా ఉందని ఆరోపణలను రాష్ట్ర పర్భుత్వం ఎదుర్కొంది. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోడీ ఈ వివాదంపై నెలల తరబడి మౌనం పాటించారు. హింస చెలరేగినప్పటి నుండి మణిపూర్లో పర్యటించలేదు. ఇద్దరు కుకీ మహిళలను బలవంతంగా వివస్త్రలను చేసి, బహిరంగంగా ఊరేగించి, ఆపై మెయిటీ గుంపు ద్వారా సామూహిక అత్యాచారం చేశారని ఆరోపించిన ఒక వైరల్ వీడియో దేశవ్యాప్తంగా ఆగ్రహానికి కారణమైన తర్వాత మాత్రమే మోడీ ఈ అంశంపై వ్యాఖ్యానించారు. మణిపూర్ అమ్మాయిలకు జరిగిన దానిని ఎప్పటికీ క్షమించలేమని, ఈ ఘటనతో దేశం మొత్తం సిగ్గుతో తలదించుకున్నదని మోదీ అన్నారు.
అయినప్పటికీ ప్రధాని విస్తృత సంఘర్షణను ప్రస్తావించనందుకు పోరాటంలో మరణించిన వారి గురించి ప్రస్తావించనందుకు విమర్శలను ఎదుర్కొన్నాడు. భారత జాతీయవాద ప్రభుత్వం కుకీలకు, క్రైస్తవులకు, హిందువులు అయిన మీతేయిల నుండి రక్షణ కల్పించడానికి మక్కువ చూపడం లేదని ఆరోపిస్తున్నారు. భారత హోం మంత్రి అమిత్ షా, మే నెలాఖరున మణిపూర్ని సందర్శించారు, సమూహాల మధ్య కాల్పుల విరమణను తీసుకురావడంలో లేదా రెండు పార్టీలను చర్చల కోసం తీసుకురావడంలో విఫలమయ్యారు. షా ఏర్పాటు చేసిన "శాంతి కమిటీ"ని కుకీ గ్రూపులు దూరంగా ఉంచాయి, అవి బిజెపి ముఖ్యమంత్రితో సహా మెయిటీ వ్యక్తుల ఆధిపత్యంలో ఉన్నాయని కుకీల ఆరోపణ. భారతదేశంలోని ఈశాన్య రాష్ట్రమైన మణిపూర్లో జరుగుతున్న జాతి సంఘర్షణకు వ్యతిరేకంగా ప్రజలు న్యూఢిల్లీలో నిరసన తెలిపారు. దాడికి గురైన కుకీ కమ్యూనిటీకి చెందిన వారికి సహాయం చేయడానికి పోలీసులు నిరాకరించారని, కుకీలపై అత్యాచారం, హింస, అందుకు సంబంధించిన నివేదికలను ఎంత మాత్రం పరిశీలించలేదని ఆరోపించారు. కుకీ మహిళల వివస్త్ర ఘటన, సామూహిక అత్యాచార ఘటనకు సంబంధించిన వీడియో వైరల్ అయిన తరువాత మాత్రమే పోలీసులు, నలుగురు మెయిటీ పురుషులను అరెస్టు చేశారు. అదీ దాడి జరిగిన 70 రోజుల తర్వాత.
పరిష్కారం:
మణిపూర్లో కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా పర్యటించిన తర్వాత కూడా హింస, చల్లారలేదని, ఇంకా కొనసాగుతోందని, కొండ ప్రాంత జిల్లాల ప్రజలకు ప్రత్యేక పరిపాలన ఏర్పాటు మినహా రాష్ట్రంలో ప్రస్తుత జాతి కలహాలకు శాశ్వత పరిష్కారం లేదని మణిపూర్ కుకీ నాయకులుపునరుద్ఘాటించారు
మణిపూర్లో పరిస్థితి అదుపులోకి రానందుకు సుప్రీంకోర్టు కూడా ప్రభుత్వం పై ఆగ్రహం ప్రదర్శించింది. ప్రధాన న్యాయమూర్తి ధనంజయ చంద్రచూడ్ ఇలా అన్నారు: "ఇది ఆమోదయోగ్యం కాదు. ప్రభుత్వం ఇప్పటికైనా నిజంగా చర్యలు తీసుకోవాల్సిన సమయం వచ్చింది".
మణిపుర్ లో ప్రస్తుతం కావలసినది రాజకీయపరమైన పరిష్కారం మాత్రమే. రాష్ట్రం అనేక సంక్లిష్టమైన వాస్తవాలకు బందీగా ఉంది, ఇది బహుశా పరిష్కరించడానికి కష్టతరమైన వ్యవహారం. ఛిన్నాభిన్నమైన రాజకీయ సెటప్ను రాష్ట్ర ప్రజలు తిరస్కరించడం, నాయకులు నాయకుల వాగ్దానాల కంటే, మెరుగైన జీవితం కోసం సమిష్టిగా పోరాడటంలోనే సమస్యకు పరిష్కారం ఉంది. రాష్ట్రానికి సంబంధించిన అన్ని రుగ్మతలకు నిందలు కేంద్ర ప్రభుత్వంపై వేస్తున్నప్పటికీ, వాస్తవానికి లోపభూయిష్ట నిర్వహణ, అవినీతి స్థానిక వ్యవస్థను తినేస్తోంది. రెండవది, ప్రజలు తమ చిల్లర స్థానిక రాజకీయాలకు అతీతంగా ఎదగాలి. దేశవ్యాప్తంగా జరుగుతున్న అభివృద్ధి నుండి లాభం పొందడానికి మెరుగైన ఆలోచనా విధానాన్ని అవలంబించాలి.
ముగింపు:
మానవహక్కుల ఉల్లంఘనకు పాల్పడుతున్నట్లు ఆరోపించబడిన కొన్ని కేసులను తరచి చూస్తే, అలా అతిక్రమించడానికి కారణం చట్టం కాదని రుజువవుతుంది. సైన్యం కంటే స్థానిక పోలీసులే ఇటువంటి వ్యవహారాలలో ఎక్కువ బాధ్యత వహిస్తారు. ఏది ఏమైనప్పటికీ, ప్రబలంగా ఉన్న పరిస్థితులను బట్టి, మరింత పారదర్శకత రావాల్సిన అవసరం ఉంది. సుప్రీంకోర్టు ఆమోదించిన సూచనలను చేర్చడానికి స్థానిక చట్టాలలో మార్పు రావాలి. ఒక ప్రాంతము యొక్క శాంతి భద్రతలు భంగం కలిగాయని భావిస్తే మాత్రమే సైన్యం రంగంలోకి దిగుతుందని గుర్తుంచుకోవాలి. ప్రాంతం అస్తవ్యస్తంగా ఉందా లేదా అనేది స్థానిక ప్రభుత్వమే నిర్ణయించాలి.