భారతదేశంలో వివాహాన్ని ఒక పవిత్రమైన కర్మగా భావిస్తారు. ఒక అమ్మాయి, అబ్బాయికి సంబంధించిన వివాహ నిశ్చయానికి ముందు వారి జాతకాలు కలవాలి, గుణాలు కలవాలి ఇటువంటి ఎన్నో ఆంక్షలు ఉంటాయి. ఇటువంటి వివాహ వ్యవస్థలో స్త్రీ, పురుషులు కలిసి జీవించాలనుకుంటే, తమను తాము సన్నద్ధం చేసుకోవాలి.
21వ శతాబ్దంలో "లివ్ ఇన్ రిలేషన్షిప్ లేదా సహజీవనం" అని పిలువబడే కొత్త భావన ఉద్భవించింది. లివ్ ఇన్ రిలేషన్షిప్ లో స్త్రీ, పురుషులు వివాహం చేసుకోకుండా కలిసి జీవిస్తారు. భారతదేశంలో ఈ పద్ధతి చాలా కొత్తది కానీ వేగంగా వ్యాప్తి చెందుతోంది. వివిధ సుప్రీం కోర్టు తీర్పులు లివ్ ఇన్ రిలేషన్ షిప్ ను గుర్తించాయి. అంతే కాకుండా దానిని చట్టబద్ధం కూడా చేశాయి. ఇక్కడ ఇంకొక విషయం. హిందూ వివాహ చట్టం 1955లో ఎక్కడా లివ్ ఇన్ రిలేషన్షిప్ను గుర్తించలేదని, అందుకే కొందరు దీనిని అక్రమ సంబంధంగా పరిగణిస్తున్నారని గమనించాలి. సినిమాలు కూడా సహజీవనం అనే ఈ కొత్త చర్యను ఎంతో మామూలైన విషయం గా చూపుతున్నాయి. చట్టపరమైన లేదా చట్టవిరుద్ధమైన సంబంధంలో జీవించడం అనేది చాలా వ్యక్తిగతమైనది, ముఖ్యంగా భారతదేశంలో సంప్రదాయాలకు అత్యంత ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడుతుంది వాటిని ఉల్లంఘించడం ఒకరకంగా ఘోరమైన పాపంగా పరిగణించబడుతుంది.
భారతీయ సమాజంలో వివాహం:
తరాలుగా భారతీయులు ఈ సూత్రాలను పాటిస్తున్నారు. జీవితాంతం ఈ సూత్రాలను పాటించడం తమ కర్తవ్యంగా భావిస్తారు.
భారత్ లో ఇటీవల జరుగుతున్న అభివృద్ధి వలన సమాజం మరింత ఆధునికంగా మారడంతో, కొత్త తరం వివాహం ఒక భారంగా భావిస్తున్నారు. వారు ఎటువంటి కట్టుబాట్లు లేని వైవాహిక జంటలా జీవించడాన్ని కోరుకుంటున్నారు.
దీనికి ప్రత్యామ్నాయం లివ్ ఇన్ రిలేషన్షిప్. ఏది ఏమైనప్పటికీ, లివ్-ఇన్ రిలేషన్ షిప్ అనే కాన్సెప్ట్ వివిధ వ్యక్తుల మీద, సమాజం మీద ఎన్నో ప్రభావాలను కలిగి ఉంటుంది. అవి సకరాత్మకమైనవి కావచ్చు లేదా నకరాత్మకమైనవి కావచ్చు. చూసే దృష్టిని బట్టి మారుతుంది. వివాహం వలన ఇద్దరి మధ్యన ఉన్న సంబంధాన్ని సమాజం ఒప్పుకున్నట్లు. ఇంకోరకంగా చెప్పాలంటే వారి మధ్య లైంగిక సంబంధం చట్టబద్ధం అయినట్లు. వారి పిల్లలు సమాజం చేత ఒప్పుకోబడతారు. అయితే లివ్ ఇన్ రిలేషన్ లో ఉన్నప్పుడు పుట్టిన పిల్లలకు ఎంత మద్దతు లభిస్తుంది? ఈ సంబంధాల వల్ల పుట్టిన పిల్లలకు ఏం జరుగుతుందనేది చాలా ముఖ్యమైన సమస్య.
గమనించదగ్గ విషయం ఏమిటంటే, లివ్-ఇన్ రిలేషన్షిప్ల అభ్యాసం భారతదేశంలోని పట్టణ ప్రాంతాలలో ముఖ్యంగా మెట్రోపాలిటన్ నగరాల్లో విస్తృతంగా ఆచరించబడుతోంది. లివ్ ఇన్ రిలేషన్ షిప్ పాటించాలా వద్దా అనే విషయంలో సమాజం చీలిపోయింది.
ఒక వైపు వివాహం అనేది ఒక పవిత్రమైన క్రతువు అని భావించే వారున్నారు. స్త్రీపురుషుల మధ్య లైంగిక సంబంధాన్ని చట్టబద్ధం చేయడానికి ఇది అవసరమని, వారు రిలేషన్షిప్లో జీవించడం వల్ల సమాజంలో నిర్మాణమై ఉన్న సామాజిక తత్వానికి విఘాతం కలుగుతుందని ప్రధాన ఆరోపణ. మరొక పక్షం ఇందుకు వ్యతిరేకంగా ఉంది. 21వ శతాబ్దంలో జీవిస్తున్నామని, అందువల్ల యువతకు తమ భాగస్వాములను ఎంచుకునే స్వేచ్ఛ ఇవ్వాలని, తద్వారా వారు వివాహం వంటి పవిత్రమైన వ్యవస్థలోకి ప్రవేశించడానికి సరిపోతారో లేదో నిర్ణయించుకోవాలని వాదించారు.
బద్రీ ప్రసాద్ వర్సెస్ డివై కన్సాలిడేషన్ డైరెక్టర్ కేసులో తొలిసారిగా లివ్ ఇన్ రిలేషన్ షిప్ అన్నది లీగల్ రిలేషన్ షిప్ కాదా అనే ప్రశ్న సుప్రీంకోర్టుకు వచ్చింది.
భార్యాభర్తలు దాదాపు 50 సంవత్సరాలుగా లివ్ ఇన్ రిలేషన్షిప్లో నివసిస్తున్నారు. వారి సంబంధానికి వైవాహిక జంటకు మంజూరు చేసే హోదాను ఇవ్వాలా అనే ప్రశ్న కోర్టు ముందు ఉంది. సుప్రీంకోర్టు వారి 50 సంవత్సరాల బంధానికి చట్టపరమైన హోదాను మంజూరు చేసింది.
ఇంద్రశర్మ వర్సెస్ వీకేవీ శర్మ కేసులో సుప్రీం కోర్ట్ ఏ సమయంలోనైనా వివాహం చేసుకోని పురుషుడు వివాహం కాని స్త్రీతో నివసిస్తుంటే, వారు కూడా ఒకే ఇంటిని పంచుకుంటే అది సెక్షన్ 2(ఎఫ్) కిందకు వస్తుందని పేర్కొంది. గృహ హింస చట్టం ప్రకారం హింస జరిగినట్టు రుజువు అయితే, బాధిత వ్యక్తి గృహ హింస చట్టంలోని IV అధ్యాయం కింద ఉపశమనం పొందవచ్చు.
వివాహం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం, స్త్రీ పురుషుల మధ్య లైంగిక సంబంధానికి చట్టబద్ధత కల్పించడం, ఆ సంబంధం ద్వారా జన్మించిన పుట్టిన బిడ్డకు చట్టబద్ధత కల్పించడం.
భారతీయ సమాజపు కోణంలో వివాహ వ్యవస్థకు చాలా లోతైన అర్థం ఉన్నది. ఎవరైనా వివాహం చేసుకోకుండా లైంగిక సంబంధంలో నిమగ్నమైతే అది నిషిద్ధంగా పరిగణించబడుతుంది. దానిని అక్రమంగా గుర్తిస్తారు. ఆ జంట సమాజం నుండి వివిధ సవాళ్లను ఎదుర్కోవలసి ఉంటుంది, భారతదేశంలో వివాహాలు, స్త్రీ పురుషుల బంధం మాత్రమే కాదు. అది రెండు కుటుంబాల మధ్య కలయిక కూడా అయి ఉంటుంది. కాబట్టి ఇద్దరు వ్యక్తులు వివాహం చేసుకునేటప్పుడు చాలా జాగ్రత్తలు తీసుకుంటారు. కానీ ఇద్దరు లివ్ ఇన్ రిలేషన్షిప్లో కలిసి జీవించినప్పుడు వారి పాత్రను మాత్రమే అనుమానించవచ్చు కానీ వారి పెంపకాన్ని కూడా ప్రశ్నించడం ప్రారంభిస్తారు. అందువల్ల తల్లిదండ్రులు కొన్నిసార్లు లివ్ ఇన్ రిలేషన్షిప్కు మద్దతు ఇవ్వరు.
అయితే, బెంగళూరు, ఢిల్లీ, ముంబై మరియు చెన్నై వంటి మెట్రోపాలిటన్ నగరాల్లో పరిస్థితులు మారుతున్నాయి, ప్రజలు లివ్-ఇన్ రిలేషన్షిప్ను చట్టబద్ధమైన సంబంధంగా అంగీకరిస్తున్నారు, కానీ గ్రామీణ భారతదేశంలో పరిస్థితి అదే విధంగా లేదు. గ్రామీణ భారతదేశంలోని ప్రజలు రిలేషన్షిప్లో జీవించడం పట్ల సానుకూల దృక్పథాన్ని కలిగి లేరు.
లైవ్ ఇన్ దంపతులతో ముడిపడి ఉన్న మరొక సమస్య ఏమిటంటే, హిందూ వివాహ చట్టం 1955 ప్రకారం, వివాహానికి ముందు జన్మించిన పిల్లలు వారి తల్లిదండ్రుల చట్టబద్ధమైన పిల్లలుగా పరిగణించబడతారు. అయితే దంపతులు విడివిడిగా జీవించాలని నిర్ణయించుకున్నప్పుడు, ఆ తల్లిదండ్రులలో ఎవరూ పిల్లల బాధ్యత తీసుకోవడానికి ఆసక్తి చూపనప్పుడు అసలు సమస్య తలెత్తుతుంది, ఆ పరిస్థితిలో కోర్టు పిల్లల భద్రత కోసం తల్లిదండ్రులలో ఎవరన్నా ఒకరు బాధ్యత వహించాలని నిర్ధారించాలి. పిల్లల హక్కుల కోసం న్యాయస్థానం తప్పనిసరిగా సంరక్షకుడిని నియమించాలి. బిడ్డ తన తండ్రి, తల్లి ఆస్తిని తీసుకోవడానికి అన్ని హక్కులను పొందాలి.
భరత మాత కేసులో, లైవ్ ఇన్ రిలేషన్ షిప్ ద్వారా పుట్టిన బిడ్డ చట్టబద్ధమైన బిడ్డ అని, పూర్వీకుల అవిభాజ్య ఆస్తిని మినహాయించి తన తల్లిదండ్రుల ఆస్తిని పొందే హక్కు అతనికి ఉందని సుప్రీం కోర్టు పేర్కొంది.
ఈ సమస్యలన్నిటిని సూక్ష్మంగా పరిశీలిస్తే ఆచరణాత్మకంగా రిలేషన్షిప్లలో జీవించడం వివాహానికి ప్రత్యామ్నాయం కాదని అర్థమౌతుంది. జంట కలిసి జీవించడానికి ఆసక్తిగా ఉన్నట్లయితే, అప్పటికే వైవాహిక బాధ్యతలతో ముడిపడి ఉండకపోతే అది వివాహానికి ప్రత్యామ్నాయం కావచ్చు.
2008లో మాజీ కేంద్ర న్యాయ మంత్రి శ్రీ. హెచ్.ఆర్. భరద్వాజ్ లివ్-ఇన్ రిలేషన్షిప్లను చట్టబద్ధం చేయడానికి చట్టాన్ని రూపొందించడంలో ఆసక్తిని కనబరిచారు. సమాజం సిద్ధంగా ఉంటే, ప్రభుత్వానికి దానిపై చట్టం చేయడంలో ఇబ్బంది లేదని ప్రతిపాదించారు. అయితే సమాజం అప్పటికి ఇంతే అభివృద్ధి చెంది లేదు. మనుషుల ఆలోచన కూడా ఇటువంటి ప్రతిపాదనలను ఇష్టపడలేదు.
సంప్రదాయానికి వ్యతిరేకంగా ఏది జరిగినా పాపంగా పరిగణించబడుతుంది.